Van Kahvaltısı: Bir Kültür ve Lezzet Deneyimi
Türkiye'nin tek tescilli kahvaltısı özelliği taşıyan kahvaltı Van Kahvaltısıdır. Yani patentini almış Van Ticaret Odası sonuçta hızlı Türkiye geneline yayılan ve yiyenleri kendine hayran bırakan bir kahvaltı kültürüdür. Ankara'da bir çok yerde Van Kahvaltı Salonu olmasına rağmen rezervasyonsuz ya da boş bir Van Kahvaltı Salonu görmeniz oldukça zordur.
Her geçen gün sayısı artan Van Kahvaltı Salonları belirli bir standarda bağlanarak kaliteden ve lezzetten ödün vermeden özgün Van Kahvaltısını insanlara, meraklılarına ve Ankara'da yaşayana Van'lılara sunuluyor.
Van Kahvaltısını yerinde yemek isteyen bayan ve arkadaş grupları var ve bu gruplar günü birlik Van'a giderek Van Kahvaltı Salonlarında kahvaltılarını yapıp geri dönüyor. Talebin bu deni çok olduğu durumlarda olduğu için gün geçmiyor ki Ankara'da Van Kahvaltı salonlarına bir yenisi eklenmesin.
Arz talebi karşılamıyor ve her geçen gün meraklıları tarafından özellikle hafta sonları Van Kahvaltı Salonları dolup taşıyor. Ankara'daki Van Kahvaltısı da yine VATSO standartlarında olmasına özen gösterilmektedir.
Nedir Bu Van Kahvaltı Salonu ?
Van 'ın yöresel çeşitlerinin olduğu birbirinden farklı ve lezzetli kahvaltılıklar ile Van'a özel kahvaltı çeşitirdir. Normal bir kahvaltıda zeytin, peynir, domates, salatalık, yumurta gibi yiyecekler varken Van Kahvaltısında bunlar sadece küçük detaylar olarak kalıyor.
Çok farklı ve şaşırtıcı lezzetlere ev sahipliği Van Kahvaltı Salonları, kendine uğrayanları ve bir kez deneyenleri kendine aşık ediyor. Çok farklı seçenekler ile dolu olan Van Kahvaltısının çeşitlerini elimizden geldiğince anlatmaya çalışalım.
Van Kahvaltı Salonlarının vazgeçilmezi murtuğa; yumurta ve unun tereyağında kavrularak yapılan dünyalar güzeli bir kahvaltılıktır. Altın sarısı rengi ile Van Kahvaltı Salonlarının sultanı niteliğindedir. Murtuğa ismi bilmeyene son derece yabancı gelir ve yenince lezzeti ile de damaklardan tadı kolay kolay silinmez. Çabuk sertleştiği için en güzeli sıcak sıcak tüketilmesidir.
Van Kahvaltı Salonlarının bir diğer lezzeti ise kavuttur. Kavut dediğimiz buğdayın öğütülmüş ve bol tereyağında kavurarak servisi sıcak olarak yapılır. Kavut da Van Kahvaltı Salonlarının vazgeçilmezlerinde üst sıralarda yer alır. Kavrulmuş olan kavut gri bir kum rengi alarak Van Kahvaltı sofralarına değişik bir renk katarak yiyenler de alışkanlık yapacak nitelikte bir kahvaltılıktır.
Van Kahvaltısının kahvaltılık cacığı var bir de ama ne cacık, acı yeşil biber doğranarak ve bol tereyağını minik minik doğrayarak yapılan süzme yoğurtlu bir kahvaltılıktır. Yine Van kahvaltılarına lezzet veren ve ekmek üzerine tereyağlı ve acı yeşil biberli sürülen bir yoğurt düşünün tadına doyum olmaz.
Şanı yürüyüp giden artık marketlerde bile sık sık gördüğümüz "Otlu Van Peyniri" kokusu başlangıçta biraz rahatsız edici olsa da tadına baktıktan sonra müptelası olacağınız ve asla kahvaltı sofralarınızdan eksik etmeyeceğiniz bir lezzet ve peynirdir. Kokusunu sirmo otundan alır, sirmo otu da sarımsakgillerden olan ve sadece Van'da yetişen yöreye özgü bir ottur.
Van Kahvaltı Salonlarında sizi şaşırtabilecek bazı küçük püf noktalarda var mesela salatalık ve maydanoz Van Kahvaltılarının ayrılmaz ikisilidir. Siz belki yeşillik olsun diye konmuş yada süslemek için konmuş bunlarda sofraya diye düşünebilirsiniz fakat maydanoz ve salatalık ayrılmaz ikilidir. Van Kahvaltı Salonlarında birde masanıza mutlaka ama mutlaka kahvaltılık olarak ceviz içi getirilir. Cevizin kahvaltıda tüketilmesi ile ilgili sayısız faydalarından bahsetmeye bile gerek yok, Van'lılar bunu daha erken keşfetmiş olacaklar ki kahvaltılarından asla eksik etmezler. Balla karıştırarak yerler ekmeğin arasına koyup yiyenleri de gördüm.
Bal demişken Van Kahvaltılarında sofradan eksik edilmeyen bir diğer özellikte Siirt Balı, petek bal olarak Van kahvaltılarında mutlaka sofralarda olması gereken bir kahvaltılık çeşididir. Ama bu demek değil ki normal süzme bal falan konmaz onlarda kahvaltılıkta çerez gibi konur başrol oyuncusu değil de figürandır kendileri.
Hazır tatlılardan bahsetmişken yine figüran olan reçeller içerisinden sıyrılarak başrol kapan alo reçeli (mor erik) sofranın asil zadesi olarak ağırlanır. Normal mürdüm eriğinden farklı olarak Van'da yetişen bir erik çeşididir. Sokaklarda evlerin bahçelerinde rahatlıkla görebileceğiniz ve yöre halkı tarafından sevilen ve çok fazla bakım gerektirmeyen mürdüm eriğinin daha küçük boyutta olanıdır.
Yine bir reçelgiller gibi olan tatlı olarak da sıkça evlerde misafire sunulan erik kızartması da reçel gibi sabah kahvaltılarının olmazsa olmazlarındandır. Kaymak dersen onu söylemeye bile gerek yoktur, fakat normal kaymak haricinde sofrada bol yağlı sütten yapılmış bir yoğurt kaymağı da mutlaka olmalıdır.
Size en çok şaşıracağınız şeyi de söyleyeyim, Van Kahvaltı Salonlarında görünce şaşıracağınız ve pek çok yörede kahvaltıda asla tüketilmeyen kavurma da Van Kahvaltılarında bir kahvaltılık olarak aktif bir rol oynamaktadır.
Geriye kalan lavaşa benzer yapılan taş fırında pişirilmiş tırnak ekmek, yine taş fırında pişirilmiş olan ve sofralarda en baş köşede ağırlanan Van çöreği de yine Van Kahvaltısına özel kahvaltılık malzemelerdendir.
Gerisi zaten normal reçeller, değişik peynir çeşitleri, zeytin gibi kahvaltılıkların yanı sıra hem haşlanmış yumurta hem de sucuklu yumurta ikisi birden olacak, manda yada keçi sütü de olmalıdır.
Van Kahvaltı Salonlarının bu denli dolup taşmasının başlıca bir kaç unsurunu anlattık. Ankara'daki Van Kahvaltı Salonlarında sınırsız çay özelliği Van'deki Kahvaltı Salonlarında ise " Çay ne Say Ne" olarak söylenir. Yani Van'lılara göre çay sayılmaz hesaba katılmaz.
Van Kahvaltısı sadece bir kahvaltı değil, Van'lılar için bir aşktır. Mesela hem çay için hem de Van Kahvaltısı için bir çok şiir yazanlar vardır. Size bir örnek gösterecek olursak ;
Duzli balıh etimiz
Gavurga yemişiz
Mavi Van'dır gölümüz
Devamli güneşimiz
Semaverlere gaynasın
Bardah tabah oynasın
Çök çalkala dibine
Kimse çaysız kalmasın
Çay Van'lılar için son derece önemli bir detaydır. Van kahvaltı Solanlarında da bakır semaver ile servis edilir. İster Ankara'da bir Van Kahvaltı Salonuna gidin ister başka bir şehirde mutlaka çay önemli detaydır.
Van Kahvaltısında Çay İçme Usulü
Van Kahvaltılarında çay içmenin bir usulü vardır, mesela ilk bardak da çayınızı şekerli içebilirsiniz fakat sonrasında o çay kıtlama ve limonlu, ayvalı olur, mevsimine göre vişne de konabilir. Hem çaya aroma verir hem de Van Kahvaltı Salonlarında kahvaltı yaptığınızı anlarsınız.
Van'lılar çaya bile kendi yorumlarını katarlar, bu yüzden tam olarak bir Van kahvaltısı yapmak istiyorsanız en azından kahvaltı sonrası kaçak çay ile demlenmiş çayınızı bir de bu şekillerde denemenizi şiddetle tavsiye ediyoruz.
Her nasıl olursa olsun Guinness Rekorlar kitabına dahi girmiş ve artık patentli olarak Türk milletin medarı iftiharı olan Van Kahvaltıları artık Ankara'da da sizler için her gün daha farklı yerlerde ve daha farklı semtlerde sizlere hizmet vermeye devam ediyor.
Ankara'daki Van Kahvaltı salonlarında da sizleri ağırlamaktan mutluluk duyan ve hayranlık ile baktığınız sofralara emek veren çalışanların büyük bir kısmı da Van'lılar olduğu için yöresel bir kahvaltı olan Van Kahvaltısı sizlere yörenin tatlarını sunmak ile kalmıyor aynı zamanda evinizdeki gibi sıcak ve samimi ortamda kahvaltı olanağı sunuyor.
